Improwizacja zmusza do niekonwencjonalnego myślenia. Jak to robić?
Myślenie niekonwencjonalne to po ładniejsza wersja słów: dodaj kontekst otaczający to co dostałeś zamiast ograniczać się do samej rzeczy. Gdzie ona jest? Do kogo należy? Jak się tu znalazła? Jak się poznaliśmy? Jaki jest między nami związek? Jaka jest twoja pozycja społeczna? Gdzie pracujesz? Skąd jesteś?
Tajemnica
Kiedy ludzie dostają duże oklaski za to, nie jest jasne jak to działa. To wygląda jakby szli pod prąd, wbrew temu co mieli powiedziane. Pomimo tego, w domu próbujesz zadawać sobie pytania „Co by się tam nie stało?” lub „Co tu nie ma sensu?” i wszystko okazuje się niewypałem. Przykładowo: jeśli został podany kolor czerwony, mówisz, że jest kolor niebieski, albo dostałeś helikopter, mówisz, że to ma skrzydła i silnik. Można to nazwać „Myśleniem pod prąd”.
Oponowanie tego co dostałeś to nie niekonwencjonalne myślenie. To nadal konwencjonalne myślenie, ponieważ jesteś ograniczony do rzeczy podobnych do tych, co dostałeś. Myśleniem niekonwencjonalnym jest: jeśli dostałeś kolor, dodaj kształt, lub wagę, lub partię polityczną, lub epokę, lub wspomnienie z dzieciństwa, o którym przypomina ci kolor. Gdy masz helikopter, podaj co widzisz na ziemi z helikoptera, kto jest z tobą w kabinie, dokąd lecisz, skąd wystartowałeś, do jakiej firmy należy ten helikopter, itp.
Myślenie niekonwencjonalne to nieskończona liczba możliwości, gdzie wyobraźnia dwójki ludzi nigdy się nie pokryje.
Przykłady
Do każdego z poniżej podanych przykładów, pomyśl która odpowiedź otwiera największe pole manewru twojemu partnerowi.
Tu jest ciasto.
Konwencjonalne myślenie: Ma czekoladową polewę.
Myślenie pod prąd: Popatrz! Ma ogórki jako polewę!
Niekonwencjonalne myślenie: Ma napis: „Żyj nam długo, Fidelu Castro Viva la Revoluccion!”
Tu jest szklanka wody.
Konwencjonalne myślenie: To duża szklanka z wodą.
Myślenie pod prąd: To czyste szkło, w środku nic nie ma!
Niekonwencjonalne myślenie: Specjalnie dla ciebie, 60% czysta whiskey. Do dna, partnerze! Potem gramy w pokera.
Tu jest pióro.
Konwencjonalne myślenie: Jakie piękne pióro!
Myślenie pod prąd: Nie ma atramentu!
Niekonwencjonalne myślenie: Proszę podpisać w tym miejscu, a pana matka spędzi końcowe lata swojego życia pod najlepszą opieką.
Jesteś dość wysoki.
Konwencjonalne myślenie: 198cm wzrostu dokładnie.
Myślenie pod prąd: (kucając) Mam tylko metr pięćdziesiąt, a mimo to jestem wysoki!
Niekonwencjonalne myślenie: Wiem, że sklep Odzież Męska we Wrocławiu jest najlepszy, ale chcę tylko zwykły garnitur, w którym nie będę się wyróżniał od normalnych ludzi.
Dzień dobry, doktorze Nowak.
Konwencjonalne myślenie: Proszę mi podać stetoskop
Myślenie pod prąd: Pani pielęgniarko, może mi pani pomóc? Nie czuję się dobrze.
Niekonwencjonalne myślenie: Proszę wpuścić pacjenta, który narzekał na depresję.
Wyglądasz dziś wspaniale!
Konwencjonalne myślenie: Czy to nie przez moje włosy?
Myślenie pod prąd: A co powiesz o tym pryszczu na nosie?
Niekonwencjonalne myślenie: Dziękuję, Tatuśku. Tak się cieszę, że studniówka już wieczorem!
Nadal mimo wszystko potrzebujesz czegoś konwencjonalnego
Jeśli cały czas stosujesz tylko i wyłącznie „niekonwencjonalne rzeczy”, wtedy nic nie zaistnieje w scenie! By stworzyć przekonującą rzeczywistość, potrzebujesz trochę konwencjonalnego myślenia. Ciasto potrzebuje polewy, kształtu napisu czy jakichś cech związanych z ciastami (być może w sposób, który również sugeruje Kontekst, oczywiście)
Często wiele najzabawniejszych efektów budowania bogatej rzeczywistości przychodzi kiedy reagujesz na nie w najbardziej oczywisty, konwencjonalny sposób.
Przykładowo, w programie kulinarnym, gdzie grałem superbohatera, który potrafi rozciągnąć mocno nogi. Zostałem wplątany we wspomnienie, w którym musiałem wyjaśnić jak moja supermoc pomogła mi przygotować posiłek. Ktoś powiedział, że tam był kurczak, więc gracz zaczął scenę jako kurczak. Powiedziałem „Przewrócę go”, wyciągnąłem nogę a kurczak się o nią potknął, kończąc wspomnienie. Kwestia, która wynikła była całkowicie konwencjonalna, ale to było tylko możliwe, ponieważ ktoś wpadł na pomysł, by zrobić wspomnienie i dodać postać kurczaka – rzeczy , które nie wynikały z poprzednich akcji.
Co jeśli nie potrafię wymyślić nic niekonwencjonalnego?
Jeśli scena nadal jest do bani i czujesz, utknąłeś w martwym punkcie tak, że nie możesz wymyślić nic niekonwencjonalnego, oto kilka propozycji:
- Po prostu rzuć coś konwencjonalnego. Być może dzięki temu na jakiś pomysł wpadnie twój partner. Lub też kiedy to już się pojawi w scence, sam wpadniesz na coś niekonwencjonalnego. Nie każda kwestia musi być mocno niekonwencjonalna. Prawdę mówiąc, większość nie jest (Aczkolwiek oprzyj się pomysłowi by myśleć pod prąd).
- Graj pauzą. Wycisz się na moment, by oczyścić umysł, oceń dotychczasową scenkę i pozwól wyobraźni poszukać czegoś, co jeszcze nie było wspomniane. Przykładowo, kiedy jedziesz samochodem widzisz tylko ulicę przed sobą, a potem patrzysz „dokładniej” i widzisz niebo, pagórki, budynki i ludzi wokół.
- Odśwież Fundament. Jeśli nie ma określonego miejsca, gdzie scenka się w ogóle toczy? Jeśli nie ma związku pomiędzy postaciami, to skąd w ogóle się znają? Jeśli nic nie robią, to po co w ogóle tutaj są?
- Zmień temat. Przydatna technika, kiedy utknąłeś to po prostu zmiana tematu na całkowicie nowy. Przykładowo, kiedy jesteś w kuchni i jedyne co ci przychodzi do głowy to mąka i szparagi i jesteś przy tym całą minutę, możesz powiedzieć: „Słuchaj, w Biedronce mają nową kasjerkę.” Tak jakby umysł postaci się przemieścił. To otwiera nową potencjalną drogę dla scenki. Możesz to jakoś połączyć z resztą scenki w kuchni lub też pójść w całkowicie nowym interesującym kierunku.
- Mów z akcentem. Kiedy mówisz z akcentem, wiele innych rzeczy zwykle idzie w parze z tym. Jak aktor George Sagal powiedział raz Delowi Close’owi (nauczyciel improwizacji): „Nawet po 5 minutach trwania scenki nie jest za późno by zacząć mówić z akcentem.”
- Skojarzenia. Typu wzięcie losowego słowa ze słownika a potem zobaczenie jak je można odnieść do scenki.